Układ kalkulacyjny odgrywa dużą rolę w ustalaniu kosztu jednostki wyrobu i wskazuje konkretny cel, na jaki koszty zostały poniesione.
Koszty według układu kalkulacyjnego dzieli się na dwie podstawowe grupy:
—    koszty bezpośrednie,
—    koszty pośrednie.
Koszty bezpośrednie są to koszty, które można bezpośrednio przypisać konkretnemu wyrobowi na podstawie odpowiednich dokumentów. Takim dokumentem może być dowód pobrania materiałów, wskazujący ilość materiału pobraną do produkcji danego wyrobu, lub karta pracy, zawierająca liczbę godzin przepracowanych przy produkcji określonego wyrobu i stawkę godzinową.
W skład kosztów bezpośrednich wchodzą:
—    materiały bezpośrednie stanowiące surowce i materiały podstawowe, z których wytwarza się dany wyrób, i materiały pomocnicze oraz opakowanie, jeżeli można zaliczyć je na konkretne wyroby;
—    paliwo i energia technologiczna obca, jeżeli istnieją odpowiednie przyrządy pomiarowe pozwalające na ustalenie zużycia energii do produkcji poszczególnych rodzajów wyrobów;
—    płace bezpośrednie, czyli płace robotników zatrudnionych bezpośrednio przy produkcji określonych Wyrobów wraz z narzutami na te płace (składka ubezpieczenia społecznego i na fundusz pracy);
—    inne koszty bezpośrednie, na przykład koszty prób laboratoryjnych, narzędzi specjalnych, jeżeli koszty te można odnieść do konkretnego wyrobu.
Do kosztów bezpośrednich zalicza się również straty na brakach obejmujące koszty nienaprawialnych braków produkcyjnych, koszty naprawy braków i koszt napraw gwarancyjnych.